Wakkere william en de onderwijsindustrie

William is mijn vriend. Hij maakt wekkers. Lekkere ouderwetse wekkers met een grote bel. Wij noemen hem Wakkere William. Tien jaar geleden maakte hij 300 wekkers per week met tien man personeel. Toen begon hij te automatiseren. Nu maakt hij er 1000 per week met 5 man personeel. En hij maakt ze tegenwoordig in allerlei kleuren. Wakkere William is een succes.
Een andere goede ‘vriend’ van mij is Sir Ken Robinson. Die ken ik alleen van zijn beroemde Ted Talks. Eén van de punten die hij maakt, is dat het onderwijs veel te veel is ingericht als een industrieel proces. Als een mechanisch systeem. Je hebt een grondstof (de beginnende student), productiemiddelen (vooral de docent) én een eindproduct (de student met een diploma). Er is massaproductie, er wordt gestuurd op kwantiteit, als het product niet goed is, wordt het opnieuw gemaakt (een jaartje overdoen noemen we dat) en er is zelfs nog steeds een bel om te schaften. Én er is het geloof dat als we de juiste data hebben, dat we het proces kunnen optimaliseren.
Ik denk dat sir Ken een punt heeft, maar ik vroeg me tegelijk iets anders af: Als het onderwijs ingericht is als een industrieel proces, zijn we dan een succesvol productiebedrijf? Kunnen we ons meten met Wakkere William en zijn wekkers? Kunnen we met steeds minder mensen steeds meer en beter onderwijs geven? Ik heb er een beperkt onderzoek naar gedaan bij mijn eigen hogeschool.
In 2001, het jaar van de Twin Towers en de zelfmoord van Herman Brood, hadden we 31.330 studenten. Elke FTE voorzag 11,4 studenten van onderwijs. Tien jaar later hadden we 40.367 studenten en werden er 12,9 studenten opgeleid per FTE. Van 11,5 naar 12,9. Dat is een stijging van 1,5 (13%). Dat is géén indrukwekkende cijfer. Zeker niet als je bedenkt dat (ondersteunend) personeel effectiever ingezet kan worden bij 40.000 studenten en al helemaal niet als je beseft dat in die tien jaar voor honderden miljoenen euro’s uitgegeven is aan IT. Honderden miljoenen! Waar is dat geld naartoe? Wat is er aan de hand?
Laten we er eens beter naar kijken.
Misschien is het eindproduct, de student met zijn diploma, veel beter geworden dan tien jaar geleden. Ik heb er naar gezocht, maar ik kan er geen overtuigend bewijs voor vinden. De meningen zijn verdeeld. Sla de krant maar open. Er zijn zelfs mensen genoeg te vinden die juist het omgekeerde beweren. Die vinden dat het eindproduct slechter is geworden.
Oké, dus het eindproduct is niet aantoonbaar beter. Misschien is de grondstof dan verslechterd. Misschien weet de beginnende student veel minder en kost het veel meer moeite om hem of haar naar het gewenste nivo te tillen. Ook daar zijn de meningen over verdeeld en ook daar kon ik geen overtuigend bewijs voor vinden.
Dus, het eindproduct is in grote lijnen hetzelfde gebleven en de grondstof ook. Het aantal productiemiddelen is ook min of meer gelijk gebleven. Dan moet het belangrijkste productiemiddel (de docent) het wel veel rustiger hebben dan vroeger. Dat kan niet anders. Immers, de hoeveelheid werk is niet verandert ten opzichte van 2001 maar tegenwoordig heeft hij al die mooie IT tot zijn beschikking om zijn leven gemakkelijker te maken. Ik heb het nagevraagd maar bij mijn Hogeschool is het tegenovergestelde waar. De gemiddelde docent beweert dat hij het drukker heeft dan ooit.
Als ik naar bovenstaande analyse kijk, trek ik een simpele conclusie. Als sir Ken gelijk heeft, en het onderwijs ingericht is als een industrieel proces, dan zijn we er ook nog eens niet erg goed in. We zijn niet in staat om, net als Wakkere William, met minder productiemiddelen meer en betere producten te maken. Ondanks al die investeringen in IT.
Misschien komt dat wel, zoals sir Ken beweert, omdat het onderwijs helemaal geen mechanisch proces is. Misschien geldt dat ook wel voor de zorg en voor de politie en al die andere takken van sport waar het draait om mensen. Het zou best kunnen.
Ik denk echter dat het probleem nog dieper zit. Ik denk we vaak slecht in staat zijn om IT vóór ons te laten werken. Ik ken best veel mensen die in essentie precies dezelfde output leveren dan tien jaar geleden, maar het toch veel drukker hebben. Ik denk dat die mensen het ook écht drukker hebben. Niet ondanks, maar dankzij IT! IT is namelijk voor veel mensen een hele mooie manier om hun ineffectiviteit veel efficiënter vorm te geven.
Neem nu mijn collega’s die hun tablet, laptop en smartphone overal mee naartoe slepen. Als ze de apparatuur op mijn bureau uitstallen, kijk ik er altijd bewonderend naar. Soms fluit ik zelfs tussen mijn tanden. Daarna vraag ik ze hoeveel extra tijd per week ze dat nu oplevert, al die mooie spullen. 4 uur? 8 uur?
Meestal krijg ik dan een glazige, licht vermoeide blik terug.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s